Door Clémence Leijten.
In een doos vindt Meisje Bloem een steen. Er is op getekend, Bloem. Heeft een mens dat gedaan? ‘Dat is niet getekend door een mens’, zegt Meisje Bloem, ‘dat is een afdruk van een dier, of een tak van heel lang geleden.’ Meisje Bloem kijkt naar de steen. Er zit een kring op. ‘Dit is een slakkenhuis van vroeger’, zegt ze. ’Die slak heeft geleefd toen de wereld net bestond.’ [..] Maar Bloem, hoe was de wereld, toen hij pas bestond? Meisje Bloem denkt na over de wereld toen hij pas bestond. Meisje Bloem zegt: ’De wereld toen hij pas bestond was alleen nog een berg zand. Er waren wel dieren, maar nog geen mensen.’ Meisje Bloem zegt: ’Dieren bestaan langer dan mensen. Mensen zijn er eigenlijk pas.’ (14. De steen). Daar wil ik met jou over hebben Meisje Bloem: de natuur bestaat langer dan de mensen, daarom zouden de mensen bescheiden kunnen zijn en eerbied moeten hebben voor datgeen wat er al was voor dat zij werden geboren. Er is geen eerbied, geen respect; sterker nog de natuur wordt door ons mensen zelfs vernietigd. Niet alle mensen doen dat, maar er zijn er een heleboel en die zijn supermachtig.
Het zijn de mensen die heel veel spullen produceren zonder rekening te houden met schadelijke gevolgen voor andere mensen of de natuur. Het houdt in dat deze mensen zoveel mogelijk nemen, zo min mogelijk teruggeven en de schade die daaruit ontstaat negeren. Het zijn de mensen die denken mensen te kunnen exploiteren, zonder om hun welzijn te bekommeren. Het zijn de mensen die denken iets te kunnen onttrekken aan de aarde zonder zich te bekommeren om de conditie van de aarde. Het is wat gebeurde toen heel veel geld verdienen de graad meter werd van het bestaan. Dat uitbuiten gebeurt als wij geen gevoel hebben voor onze omgeving; geen gevoel in de zin dat je je ongerust maakt om het voortbestaan van mensen en geen gevoel hebt voor het voortbestaan van de natuur.¹.
Maar dan zijn er op de wereld gelukkig toch mensen die zich wél ongerust maken. De Britse jurist Philippe Sands is zo iemand. Hij uit niet alleen zijn ongerustheid; hij zoekt ook oplossingen. Hij weet dat als je genocide pleegt, duizenden mensen doodt, je gedaagd wordt door het Internationaal Strafhof. Maar, zegt hij: er is een lacune in het internationaal recht: er zijn geen regels voor internationale misdrijven tegen de natuur. ²
Dood je 10.000 mensen, dan kun je voor de rechter worden gesleept.
Maar vernietig je op grote schaal de natuur dan gebeurt er niets, Meisje Bloem!
Als voorzitter van een werkgroep is Philippe Sans al een tijd bezig “ecocide” als internationaal misdrijf erkend te krijgen. En dat doet hij omdat de natuur er slecht aan toe is. Ik kende dat woord “ecocide” niet. Philippe Sans heeft er een boek over geschreven dat in april volgend jaar uit komt. Dat wil ik lezen.
Dat hij werkt aan een “Strafhof van Ecocide”, dat vind ik magistraal, want dan kan niemand meer ongestraft de aarde uitputten. Maar Meisje Bloem ook: het helpt de vernietiging van de natuur tegen te gaan als je een papiertje opraapt van de grond, spreekbeurt houdt op school over de bescherming van de olifant. Het helpt als je in plaats van de kraan te laten lopen, je je tandenpoetst met behulp van een bekertje water. Want zelfs aan zoiets vanzelfsprekend als water is een tekort, omdat mensen niets ontziend produceren, zodat de aarde rampzalig opwarmt en het klimaat verandert tot onleefbaar. Omdat het bijvoorbeeld te droog wordt en planten niet kunnen groeien. Maar er is veel meer dat kapot gaat als mensen ongestraft de wereld kunnen uitputten.
- Rebecca Solnit (2026) Het begin volgt op het einde, over een veranderende wereld. uitgave Nieuw Amsterdam.
- Floris van Straaten interview: ‘Ik werk niet op basis van een soort Champions League van gruwelijkheden.’ NRC maandag 12 oktober 2026. Interview Philippe Sands, Internationaal jurist. In april komt zijn boek uit getiteld: The Fifth Crime: